Kimyasal değişim nedir sorusuna özetle maddenin yapısında meydana gelen değişimlerdir cevabını verebiliriz.
Kimyasal reaksiyon olarak da bilinen kimyasal değişiklik, bir veya daha fazla maddenin bir veya daha fazla yeni ve farklı maddeye dönüştürüldüğü bir işlemdir. Başka bir deyişle, kimyasal bir değişiklik, atomların yeniden düzenlenmesini içeren kimyasal bir reaksiyondur.
Bütün maddeler, atom ve molekül denilen parçacıklardan oluşur. Maddelerin bu parçacıklarla ilgili özelliklerine ise kimyasal özellikler denir. Kimyasal bir tepkime esnasında maddenin yapısında meydana gelen değişiklikler geri döndürülemez değişikliklerdir.
Kimyasal bir değişiklik meydana geldiğinde, sistemin enerjisinde de bir değişiklik olur. Isı veren kimyasal değişime ekzotermik reaksiyon denir. Isıyı emen bir tepkimeye ise endotermik reaksiyon denir.
- Bir kimyasal reaksiyon yoluyla bir madde bir veya daha fazla yeni ürüne dönüştürüldüğünde kimyasal bir değişiklik meydana gelir.
- Kimyasal bir değişiklikte, atomların sayısı ve tipi sabit kalır, ancak düzenleri değiştirilir.
- Kimyasal değişikliklerin çoğu, başka bir kimyasal reaksiyon dışında tersine çevrilemez.
Kimyasal Değişim Örnekleri
Herhangi bir kimyasal reaksiyon, kimyasal değişime örnek gösterilebilir.
Kimyasal değişim nedir sorusuna örneklerle cevap verecek olursak bir demirin paslanması, bir mumun ve kibritin yanması, bir yaranın üzerine peroksit dökülmesi örnekleri verilebilir.
Buna karşılık, yeni ürünler oluşturmayan herhangi bir değişiklik, kimyasal bir değişiklikten ziyade fiziksel bir değişikliktir. Örnek olarak bir camın kırılması, bir yumurtanın açılması ve kum ile suyun karıştırılması verilebilir.
Kimyasal Değişim Nedir ? Nasıl Tanınır ?
Aşağıdaki seçenekler gözlemlendiği takdirde kimyasal bir değişim söz konusudur demek mümkün olacaktır.
- Sıcaklık Değişimi: Kimyasal reaksiyonda enerji değişimi olduğu için, genellikle ölçülebilir bir sıcaklık değişimi söz konusudur.
- Işık: Bazı kimyasal reaksiyonlar ışık üretir.
- Kabarcıklar: Bazı kimyasal değişiklikler sıvı bir çözeltide kabarcıklar olarak görülebilen gazlar üretir.
- Çökelti Oluşumu: Bazı kimyasal reaksiyonlar, bir çözelti içinde süspansiyon halinde kalabilen veya bir çökelti olarak düşebilen katı parçacıklar üretir.
- Renk Değişimi: Renk değişimi, kimyasal reaksiyonun meydana geldiğinin iyi bir göstergesidir. Geçiş metallerini içeren reaksiyonların özellikle renk üretmesi muhtemeldir.
- Koku Değişimi: Bir reaksiyon, karakteristik bir koku üreten uçucu bir kimyasal salabilir.
- Bileşimdeki Değişiklik: Yanma meydana geldiğinde, örneğin kül üretilebilir. Yiyecek çürüdüğünde, görünüşü gözle görülür şekilde değişir.
Bu göstergelerden herhangi biri açıkça görülmeden de kimyasal değişimin meydana gelebileceğini bilmek önemlidir. Örneğin, demirin paslanması ekzotermik bir reaksiyondur. Isı üretir ve paslanmış demirde renk değişimi gözlenir. Ancak demirin paslanması reaksiyonu uzun bir süreçtir ve bu değişiklikler anlık olarak gözlenemezler.
Kimyasal Değişimin Çeşitleri
Kimyasal değişimler 3 kategoride incelenir.
- Organik kimyasal değişimler
- İnorganik kimyasal değişimler
- Biyokimyasal değişimler
İnorganik kimyasal değişiklikler, genellikle karbon elementini içermeyen kimyasal reaksiyonlardır. Asit ve bazların karıştırılması, oksidasyon (yanma) ve redoks tepkimeleri bu kategoride yer almaktadır.
Organik kimyasal değişiklikler, organik bileşikler (karbon ve hidrojen içeren) içeren değişikliklerdir. Örnekler arasında ham petrol kraking, polimerizasyon, metilasyon ve halojenasyon sayılabilir.
Biyokimyasal değişiklikler, canlı organizmalarda meydana gelen organik kimyasal değişikliklerdir. Bu reaksiyonlar enzimler ve hormonlar tarafından kontrol edilir. Biyokimyasal değişikliklere örnek olarak fermantasyon, Krebs döngüsü, azot fiksasyonu, fotosentez ve sindirim verilebilir.
