Bir ülke sanayileştikçe kimyasal ürüne olan gereksinim de artar. Esasen sanayileşmiş olup da kimya sanayisi gelişmemiş bir tek ülke yoktur. Kimya sektörü belki de birkaç sene sonra Türkiye’nin lokomotif sektörlerinin başında yer alacak. Türkiye’de, gelecek 50 yılın en parlak sektörlerinin başında gösteriliyor kimya sektörü. Sektörün ağırlığı ithalata bağlı, içeride de üretimi teşvik edilen ve büyüyen bir sektördür.
Türkiye’de sanayileşme Cumhuriyetin kurulmasından sonra başlamıştır. Ancak o zamana ait sermaye imkanları kişilerde bulunmadığı için ilk kimya sanayi işletmeleri devlet tarafından kurulmaya başlanmıştır. Bunlardan bazıları Gemlik Suni İpek Fabrikası, Makine Kimya Endüstrisi Kurumu, Bor Sanayi Tesisleri ve Azot Sanayi ülkemizde ilk kurulan kimya fabrikalarıdır. O zamanlar sanayileşmenin gereksinimi olan kimyasal maddelerin çoğu ithalat yolu ile karşılanmıştır.
1950’den itibaren başlatılan ithalatta liberasyon rejimi, ihracatın ithalatı karşılamaktan uzak kalması nedeniyle kısa bir zaman sonra Türkiye’de baş gösteren döviz darlığı kimyasal madde ithalatını zorlaştırmıştır. O zaman özel teşebbüs kimyasal maddeyi ülkede üretmeyi düşünmüştür.
Kimya sanayi, otomotiv, deri ürünleri, cam, tekstil ve kâğıt ürünleri gibi birçok sektöre girdi sağlamaktadır. Tekstil sektörü girdilerinin %50’den fazlası kimya sektöründen temin edilmektedir.
Kimya sanayinin Türkiye toplam sanayi üretimindeki payı %30’dur. Toplam imalat sanayindeki firmaların yaklaşık %3’ü kimya sanayinde yer almaktadır. Sektörde 77 bin kişi istihdam edilmekte olup bunun toplam istihdam içindeki payı %7′ dir.
Sektörde yaklaşık 4286 firma faaliyette bulunmaktadır. Bunların 95 adedi büyük, 208’i orta, diğerleri ise küçük ölçekli firmalardır. Bu firmaların çoğu İstanbul, İzmir, Kocaeli, Adana, Gaziantep ve Ankara’da faaliyet göstermektedir.
Kimya sektörü ürünleri oldukça geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Temizlik ürünleri, boyalar, kozmetikler, ilaçlar vb. ürünlerin yanı sıra, tarım sektörü için gübreler ve tarım ilaçları, kimyanın gelişimine yakından ilgilidir.
Kimya sanayi üretimi içinde önde gelen sektörler, petrokimyasallar, gübreler, ilaçlar, sentetik elyaf, iplik, sabun ve deterjanlarla boyalar sayılabilir. Toplam kimyasal madde üretimi içinde petrokimyasalların payı %30, gübrelerin payı ise %25’tir.
Yeni eğitim-öğretim yılının başladığı şu günlerde kimya sanayisi ile üniversiteler arasında bir işbirliği gereksinimine de değinmezsek olmaz. Üniversitelerin “kimya” bölümleri her geçen gün öğrenci kaybetmekte ve ne yazık ki bir çok kimya bölüm mezunu da kendi mesleklerini icra edememektedirler. Tam da bu noktada bir sanayi-üniversite işbirliğini ihtiyaç duyulduğu aşikardır.
Bütün bunların yanında geri dönüşüm sektörü’de yine kimya sanayi ile son derece alakalıdır. Ancak ülkemiz ne yazık ki bu konuda da geriden gelmektedir. Avrupa’ya kıyasla geri dönüşümdeki oranımız sadece %1.
