Kokusuz, beyaz veya sarımsı kristaller halinde bulunan fenolftalein; su, alkol, eter ve alkali hidroksit çözeltilerinde yüksek çözünürlüğe sahiptir. Benzen ve petrol eteri içinde çözünmeyen fenolftalein, kloroform ve toluen içinde ise çok az çözünür.
4 farklı formda bulunabilir.
- Yüksek pH değerinde, turuncu renktedir.
- Asidik ve yaklaşık nötr pH değerlerinde renksizdir.
- Bazik pH değerlerinde pembe renge döner.
- Yüksek bazik değerlerde tekrar renksize döner.
Betonlarda karbonatlaşma testlerinden titrasyona kadar çoğu uygulama bu bileşiğin pH’a karşı davranışından yararlanılarak geliştirilmiştir.
Uygulama 1 : Titrasyon
Fenolftalein çoğunlukla titrasyonlarda kullanılan zayıf bir asittir. Asidik veya nötral pH değerlerinde ( pH < 8), çözelti renksiz (H-phph) haldedir, oysa daha bazik durumlarda pembe renge döner (phph-).
Hidrojen iyonu (H+) eklemek, çözeltiyi daha asidik hale getireceği için denge sola kayar ve indikatör renksize döner. Buna karşılık; hidroksit iyonları eklemek (OH-) hidrojen iyonları kaldırır ve dengeyi sağa yönelterek çözeltinin pembe renge dönmesini sağlar (phph-).
Bu değişiklik pH 8.2 civarında görülür, ama çözeltinin renginin dönmeye başladığı anda bunu doğru ölçmek çok zordur.
Uygulama 2 : Kastle-Meyer Testi
Bu bileşik, bir maddenin kan içerip içermediğini belirlemek için kullanılan Kastle-Meyer testinde kullanılır. Teste göre, alınan örneğin üzerine birkaç damla alkol sonra birkaç damla fenolftalein ve sonra olarak birkaç damla hidrojen peroksit damlatılır. Eğer örnek kan (hemoglobin) içeriyorsa, test pembe renk verecektir. Test kanın varlığını göstermesine rağmen, kanın insan kanı mı yoksa hayvan kanı mı olduğunu ayırt edemez. Bu yüzden pozitif okumalar için daha fazla test gereklidir.
Uygulama 3 : Oyuncaklar
Bu bileşik aynı zamanda bazı oyuncaklarda da kullanılır. Kaybolan mürekkep gibi. Mürekkebin içindeki NaOH havadaki karbon dioksit (CO2) ile etkileşir, H+ serbet bırakılır, pH değeri düşer ve indikatör pembeden renksize döner.
Uygulama 4 : Betonda Karbonatlaşma Testi
Aynı reaksiyon betonda karbonatlaşma belirtilerini test etmek için de oldukça kullanışlıdır. Normal karbonatlaşma seviyesi, çimentonun atmosferdeki karbon dioksit ile reaksiyona girerek pH’ın 9 civarına düşmesi ile meydana gelir. Ancak aşırı karbonatlaşma betonun dayanıklılığını azaltır. Alınan bir numuneye %1lik fenolftalein çözeltisi eklenerek karbonatlaşmanın derecesi ölçülebilir. Pembe sonuç normal karbonatlaşma değerlerinde olduğunu gösterirken, renksiz bir reaksiyon betonun aşırı derecede karbonatlaşmaya uğradığını gösterir.
Uygulama 5 : Evrensel İndikatör
Evrensel indikatör, geniş pH aralığında, farklı renk değişimlerine uğrayan indikatör çözeltilerine denir. Genelde birkaç faklı indikatörün karıştırılmasıyla elde edilir. Fenolftalein, metil kırmızısı, timol mavisi ve bromotimol mavisi yanında kullanılarak da bir çeşit evrensel indikatör elde edilir. Bu durumda; düşük pH’ta renk kırmızıdan sarıya, yüksek pH seviyesinde maviden mora döner.
Kaynak : thechemicalblog
