Açıklama: Bu deneyde, malahitden (bakır cevheri), bakır elde edilecektir. Malahitin ana bileşimi bakır karbonattır (CuCO3). Bu deney bakır karbonatın (zararlı) odun kömürü (karbon) ile ısıtılmasını içerir.
Malahit, çok bulunan parlak yeşil bir mineraldir. Sibirya, Macaristan, Cornwall, Almanya, Kuzey ve Güney Amerika, Güney Avustralya, Güney Batı Afrika’da ve Anadolu’da çeşitli yerlerde bulunur.
Malzemeler:
- Kroze
- 250 ml beher
- Kıskaç
- Malakit madeni – toz halinde veya çok küçük parçalar halinde, ya da bakır (II) karbonat tuzu
- Kömür tozu
- Küçük parçalara ezilmiş mangal kömürü
İpuçları:
Eğer maden kullanılırsa iyice ezilmesi gerekir.
Isıtma işlemi kuvvetlice yapılmalıdır.
Karbon granülleri katmanı ısıtma esnasında karışımdaki hava miktarını azaltırken aynı zamanda toz miktarının azalmasını da önler.
Isıtılmış karışımı suyun içine dökmek oluşan bakırın yeniden oksidasyonunu azaltır, ama bu işlem dikkat gerektirir.
Güvenlik:
- Gözlük kullanın!
- Kıvılcımlara dikkat edin!
- Bakır bileşikleri zararlıdır!
Yapılacaklar:
- İyice ezilmiş ve ufalanmış bir spatül malahiti, iki spatül kömür tozu ile karıştırın. (Kuru bir deney tüpü ya da bir parça kağıt üzerinde yapılmalıdır.)
- Karışımı ufak bir yığın haline getirip krozeye aldıktan sonra küçük kömür parçaları ile kaplayın.
- Krozeyi üç ayak üzerine koyup bir maşa aracılığı ile tutun ve güçlü bir şekilde ısıtın. (Kıvılcımlara dikkat)
- Beherin yarısını su ile doldurun ve sonra maşa ile tuttuğunuz krozeyi yana yatırarak içerisindeki tuzu suyun içine dökün.
- Beheri yavaşça çalkalayın böylece bakır beherin dibe çöker. Ardından suyu ve kömürü dökebilirsiniz.
- Behere tekrar su ekleyin, çalkalayın ve ardından suyu geri dökün. Böylece beherin dibinde sadece ağır metaller kalacaktır.
Deneyin arka planında ki kimyasal süreç :
1) Malakit cevherinin temel yapısı bakır karbonattır. (CuCO3) Isıtıldığı zaman ise karbon dioksit üretir.
2) Karbon, bakır oksiti bakır ve karbon dioksite indirger.
3) Malahitten bakır ekstrakte etmenin alternatif bir yöntemi ise sülfürik asit ile reaksiyona sokup ardından elektroliz işlemini uygulamaktır.
