Dağıtıcı ortam ve dağılan fazın etkileşimine göre kolloidlerin sınıflandırılması
Dağılan fazın dağıtıcı ortama afinitesine bağlı olarak kolloidal sistemler iki grupta incelenebilir.
1) Liyofilik çözeltiler: Liyofilik terimi sıvı seven (yani çözücü seven) anlamına gelir. Bazı maddeler belirli sıvılar için bir afiniteye sahiptir ve halihazırda koloidal çözelti oluştururlar. Uygun bir çözücü ile karıştırılan maddeler liyofilik kolloid ya da kalıcı (gerçek) kolloid adı verilen kolloidal çözeltileri oluştururlar. Dağıtıcı ortam olarak su kullanıldığı zaman bu gibi kolloidler hidrofilik kolloid adını alır ve sistem hidrofilik çözelti olarak bilinir.
Jelatin, albümin, nişasta vb. liyofilik kolloidlere örnek olarak verilebilir. Nişasta çözeltisi, suda çözünmüş protein çözeltisi, organik çözücüde çözünmüş polimer çözeltisi vb. liyofilik çözeltilere örnek gösterilebilir.
Liyofilik çözeltiler kararlıdır ve kolayca çöktürülemezler. Bu çözeltiler kendiliğinden kararlılığa sahip olurlar yani bir dengeleyici madde eklemek gerekmez.
Liyofilik çözeltilerin önemli özelliği, dağıtıcı ortam dağılan fazdan ayrılması ve sonrasında dağıtıcı ortamın dağılan faza eklenip tekrar karıştırılmasıyla çözelti haline gelebilmesidir. Hidrofilik çözeltilerin de geri dönüşümlü çözelti olmasının bilinen nedeni budur.
2) Liyofobik çözeltiler: Liyofobik terimi sıvı sevmeyen (çözücü sevmeyen) olarak adlandırılabilir. Çözücü ortama afinitesi olmayan ve dağıtıcı ortamla karıştırıldığı zaman çözelti durumuna kolayca geçmeyen maddelere Liyofobik kolloidler ya da geçici kolloidler denir. Bu kolloidlerin çözeltileri özel teknikler kullanılarak hazırlanır ve Liyofobik çözeltiler olarak adlandırılır.
Metal çözeltiler (altın, platin vb.) ve metal sülfit ve oksitler gibi çözünmeyen maddelerin çözeltileri Liyofobik çözeltilere örnek gösterilebilir.
Liyofobik çözeltiler liyofilik çözeltilere göre daha az stabildir. Liyofobik çözeltiler az miktarda elektrolit ilavesiyle, ısıtmayla veya çalkalama ile kolaylıkla çökeltilir (pıhtılaşır). Ayrıca, çökelen dağılan faz dağıtıcı ortam eklenmesiyle çözelti haline gelmez. Yani geri dönüşümlü değildir. Liyofobik çözeltileri daha uzun süre çözelti halinde tutmak için dengeleyici madde eklenmesi gerekir.
Liyofilik çözeltiler ve Liyofobik çözeltiler arasındaki önemli farklılıklar aşağıdaki tabloda verilmiştir:
|
Özellik |
Liyofilik çözelti |
Liyofobik çözelti |
|
Hazırlama Kolaylığı |
Sadece dağıtıcı ortam ve çalkalamayla kolaylıkla hazırlanır |
Sadece özel teknikler kullanılarak elde edilir |
|
Hidrasyon |
Büyük ölçüde hidratlaşmıştır |
Çok fazla hidratlaşmamıştır |
|
Kararlılık |
Hidrasyondan dolayı oldukça kararlı ve kolay çökmez |
Az kararlı ve ısıtma, elektrolit ilavesi veya çalkalama ile çökebilir |
|
Geri dönüşüm |
Geri dönüşebilir |
Geri dönüşmez |
|
Görünüm |
Dağılmış tanecikler gözle ve ultra mikroskop altında kolayca tespit edilemez |
Dağılmış tanecikler gözle tespit edilemez, ultramikroskop altında kolayca tespit edilebilir |
|
Viskozite |
Dağıtıcı ortama göre yüksek |
Dağıtıcı ortam ile yaklaşık aynı değerlerde |
|
Yüzey gerilimi |
Dağıtıcı ortama göre genelde daha düşük |
Dağıtıcı ortam ile yaklaşık aynı değerlerde |
|
Parçacık yükü |
Dağılmış tanecikler az yüklü veya yüksüzdür |
Dağılmış tanecikler belirli bir pozitif veya negatif yüke sahiptir |
|
Elektrik alanda parçacık migrasyonu |
Dağılmış tanecikler her iki yönde göç gerçekleştirebilir veya hiç göç gerçekleştirmez |
Söz konusu dağılmış tanecikler mevcut yüke göre göç gerçekleştirir |
Kolloid kimyası serisinin ilk bölümüne buradan ulaşabilirsiniz.
1 Yorum
kolloidler neden negatif yüklüdür? bunu biliyormusunuz. ödev konum yardımcı olursanız memnun olurum.