Şair Bilim Adamı: Sir Humphry Davy (1778 – 1829)

0

Sir Humphry Davy çok gençken birçok buluş yapan, çok zeki ve çalışkan bir bilim adamıydı. Uzun yıllar kullanılan madenci emniyet lambasını yaptı ve sodyum, potasyum, bor kimyasal elementlerini buldu.

Davy, Cornwall’da Penzance kasabasında (İngiltere) doğdu. Zengin bir köylü ailesinin en büyük oğluydu. Çok küçük yaşlarda keskin zekasını ve doğaya karşı büyük sevgisini gösterdi. Önceleri şiirle ilgilenirken daha sonra bilime yöneldi. Bu konulardaki temel bilgileri yüzeyseldi; ama 18. yüzyıl sonlarında bu eksiklik, günümüzdeki kadar önemli bir sakınca doğurmuyordu. Hatta söz konusu durum, daha iyi eğitim görmüş herhangi bir kişinin düşünmeden inanabileceği kuramları, Davy’nin kendi zihninde tartmasına olanak sağladı.

1797’de, daha yaşlı bir bilim adamı olan Davies Gilbert’le tanıştı. Gilbert, Davy’ye Clifton’daki (Bristol) Tıbbi Pnömatik Enstitüsü’nde iş buldu. Bu Enstitü, çeşitli gazların sağlık üstündeki etkilerini incelemek için kurulmuş bir kurumdu. Davy, daha kuruluşa girmeden önce, diazot monoksit ya da güldürücü gazı (sonraları ilk uyuşturucu gaz olarak kullanıldı) incelemiş ve hem kendi hem de arkadaşları üstünde deneyler yapmak istemişti. Buna razı olanlar arasında Coleridge ve Southey adlı ozanlar da vardı.

250px-Sir_Humphry_Davy,_Bt_by_Thomas_Phillips

Davy’nin fizik, kimya ve tıpta birçok önemli buluşu vardır. Babası bir zanaatçıydı ve Davy’yi klasikler ve şiir üstüne ilgisini geliştireceği bir okula gönderdi. Ancak babasının ölümünden sonra para kazanmak zorunda kaldı ve bir cerrahın çırağı oldu.

İlk başarı: Amonyakla da deneyler yapan Davy, kızıl kömür üstünde buhar geçirilerek elde edilen ve karbon monoksit ile hidrojen gazı karışımı olan su gazını soluması yüzünden ölüm tehlikesi geçirdi. 1800’de ilk önemli yapıtı olan ve deneylerini anlatan Researches, Chemical and Philosophical (Araştırmalar – Kimyasal ve Felsefi) adlı kitabını yayımladı. Kitap hem başarı kazandı hem de Davy’nin bilim çevrelerinde tanınmasını sağladı.

Henüz 21 yaşındayken Davy, Londra’daki Krallık Enstitüsü’nde ders vermeye başladı. İyi bir konuşmacı olan Davy’nin çeşitli konulardaki konferansları zengin ve ünlü kişilerce izlendi. O sırada, elektrik pilleri ve deri sepileme (tabaklama) yöntemleri gibi çok farklı konularla ilgilenmekteydi.

1803’te, Krallık Akademisi’ne üye seçildi. 1805’te Copley madalyası kazandı, 1807’de Krallık Akademisi’nin genel sekreteri oldu. Bu arada, elektroliz üstüne araştırması, sodyum ve potasyumu (her ikisini de 1807’de), potasyumla ilgili deneyleri de başka bir element olan bor’u bulmasını sağladı. 1808 yılında, kaynak işlerinde kullanılan elektrik arkını geliştirdi. Hidroklorik asitin kimyasal bileşimini ve klor elementine ilişkin çeşitli önemli gerçekleri buldu. Aynı zamanda 1813’te Elements of Agricultural Chemistry (Tarım Kimyasının Elemanları) adındaki kitabının yayımlanmasına yol açan tarımla ilgili araştırmalarını sürdürmekteydi. Bu kitap yıllarca bu konudaki tek çalışma oldu. Bundan bir yıl önce yayımladığı Elements of Chemical Philosophy (Kimyasal Felsefenin Elemanları) adlı kitapsa, kimyanın tümünü kapsayacak bir dizinin ilki olacaktı; ancak bu, çok geniş kapsamlı bir işti ve bu yoldaki çalışmalarını daha ileri götüremedi.

İlginizi Çekebilir!  Gözlem Yapmak

Davy’nin yaşadığı yıllarda İngiltere ve Fransa savaş halindeydi; buna karşın, İnstitut de France ona 1806’da Bonaparte ödülünü verdi. 1812’de de şövalyelik unvanı aldı.

Bundan kısa bir süre sonra evlendi ve Avrupa’daki savaşa karşın eşiyle bir Avrupa gezisine çıktı. Yanına önce laboratuar asistanı olarak işe alınan, ama sonra ünlü bir bilim adamı olan genç Michael Faraday’ı da aldı. Gezisi sırasında klorlu bileşikleri inceledi ve iyot elementinin bulunuşuna yol açan temel bilgileri sağlayan çalışmalar yaptı.

Davy, 1815’te İngiltere’ye döndüğü zaman, Kömür Ocaklarında Kazaları Önleme Derneği, onu kömür ocaklarındaki patlamaları ve alınacak önlemleri incelemekle görevlendirdi. Bu araştırmaları sonucu Davy, madenci emniyet lambasını geliştirdi. Tel kafesli bu lamba, alev ısısının dışarı çıkmasını önleyerek grizu patlamalarının ortaya çıkmasını engeller. Alev, patlayıcı bir gaz varlığında renk değiştirir. Bu lamba gaz araştırmalarında hala gelişmiş donanımın yanı sıra kullanılmaktadır.

Ocak Emniyet Lambası hakkında bilgi edinmek isterseniz tıklayabilirsiniz.

Davy_lamp

Madenci emniyet lambası ya da Davy lambası

Madenci lambasını bulması Davy’ye Krallık Akademisi’nin altın madalyasını kazandırdı. Maden sahipleri ona değerli bir gümüş tabak takımı armağan ettiler. Davy bu takımı satarak kendi adını taşıyan bilimsel ödül için bir vakıf kurdu. 1818’de baronluğa yükseltildi, 1820’de Krallık Akademisi’ne başkan seçildi.

Daha sonra, Zooloji Derneği ve Regent’s Park Hayvanat Bahçesi’nin kurulmasına yardımcı oldu ve tahtadan yapılmış gemilerin, bakır bölümleriyle ilgili korozyon sorunları üstüne araştırmalar yaptı. 1827’de Krallık Akademisi’ndeki başkanlığını eski arkadaşı Davies Gilbert’e devrederek, son bir Avrupa gezisine çıktı. 1828 – 1829 yıllarında İngiltere’yi kısa ziyareti dışında, ömrünün geri kalan bölümünü Avrupa’da geçirdi ve 1829’da Cenevre’de öldü.

Şair Bilim Adamı: Sir Humphry Davy (1778 – 1829)
4 (80%) 2 votes

Yazar Hakkında

Yücel Gider

İstanbul Üniversitesi FBE Fiziksel Kimya Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi

Bir Yorum Bırakın

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.